Tour door de Mekongdelta en Cu Chi-tunnels

De tunnels onder Cu Chi lopen ongeveer 250 kilometer lang en zijn met de hand gegraven door laterietklei die als baksteen verhardt zodra deze wordt blootgesteld aan de lucht. Dat ene kenmerk van de bodem maakte een ondergrondse stad mogelijk: keukens, veldhospitalen, waterputten, vergaderzalen en slaapvertrekken verdeeld over drie niveaus, waarbij sommige galerijen tien meter onder de rijstvelden liggen. Een tour door de Mekong-delta en de Cu Chi-tunnels bereikt dit netwerk bij Ben Dinh, in de gemeente Nhuan Duc, waar een bewaard gebleven gedeelte is verbreed voor bezoekers, terwijl de originele gangen in de buurt nauwelijks breder zijn dan een schouder. Het netwerk kreeg vanaf eind jaren veertig vorm en breidde zich de daaropvolgende decennia uit totdat het zich uitstrekte tot aan de rand van Saigon. Wat vandaag de dag overleeft, is eerder van betekenis dan van spektakel. De grond erboven ziet eruit als gewone landbouwgrond — rubberbomen, rijen cassave, rood stof — en de discretie is precies het punt; verborgen valluiken, ventilatieschachten vermomd als termietenheuvels en kookrook die ver van de bron werd afgevoerd, waren allemaal ontworpen om als niets op te vallen. Wat de locatie samenhangend maakt, is hoe de twee helften van de dag met elkaar in gesprek gaan. Boven Cu Chi ligt droog hoogland aan de noordelijke rand van Ho Chi Minhstad; twee uur naar het zuiden waaiert de Mekong uit in zijn delta met negen armen, waar de rivier de Saigon plaatsmaakt voor kokosnootkanalen, drijvende markten en dorpen op palen die door sampans worden verbonden. De beschrijvende dagtour door de Mekong-delta en tunnels verbindt deze landschappen bewust, waarbij het gecomprimeerde donker van de galerijen wordt gecombineerd met de open schittering van het water. Van de bezienswaardigheden in Ho Chi Minhstad zijn er maar weinig die een reiziger in één ronde zo ver over het terrein verplaatsen. De architectuur beloont aandacht. Luchtputten werden onder een hoek geplaatst om tocht aan te trekken; zinkputten vingen moessonoverstromingen op; schuine toegangskamers weerden gas en explosies. In de delta is de techniek eerder agrarisch dan defensief — dijksystemen, getijdenirrigatie en boomgaarden met ramboetan en longan bewerkt vanaf smalle verhoogde oevers. Een tour địa đạo củ chi và đồng bằng sông cửu long neemt de bezoeker mee tussen deze twee vormen van intelligentie van het land, de ene verborgen en de andere wijd verspreid onder de zon. Omdat de grond poreus lateriet is, hebben de galerijen hun vorm decennialang behouden met weinig versteviging, en daarom kan een tour door de Mekong-delta en de Cu Chi-tunnels gasten nog steeds in originele gangen laten afdalen in plaats van in replica's. De beste skip-the-line Cu Chi-tunnels routes lopen door de tentoonstellingsloopgraven voordat ze richting de rivier draaien, zodat de dag aanvoelt als één lange afdaling en terugkeer — van het kleidonkere Cu Chi naar het getijdenbruine van de Mekong, bij elkaar gehouden door een enkele weg naar het zuiden.